Overleg:Mechels dialect/Mechels staat vol dt-fouten

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken

Titel[bewerken]

Suggestieve titel. Voorstel voor verandering. --Gimycko 20 aug 2012 20:59 (UTC)

Absoluut niet: de bewust gekozen titel, die ik je trouwens al bijna drie weken eerder had voorgesteld in Overleg:MdA#A-Z: één reus, doet elke link volgen en echt lezen; een en ander is trouwens meteen verduidelijkt in de omkaderde paragraaf die om deze titel schreeuwt en waaruit spot met de AN regels blijkt opdat niemand zou denken dat een dialect maar een flauw afkookseltje van de standaardtaal zou zijn.
De titel vestigt er de aandacht op dat het artikel precies de verschillen tussen de grammatica van het Mechels en die van het AN behandelt.— SomeHuman 2012-08-20 23:05-23:15 (UTC=CEST-2)

Declinatie van adjectieven[bewerken]

Bij hoofdstuk 'Kleuren' staan reeds tal van voorbeelden van declinatie. De theorie ontbreekt, omdat ik die nog niet snap.

nɘ roejɘ vent ɘn roe vrao ɘ roed kind (drie genussen
verschillen)
roe ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is roed.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε zen roed.
Wa koluir? Roed!
(= o enk)
nɘn blaovɘ vent ɘn blau vrao ɘn blaod kind (drie genussen
verschillen)
blao ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is blaod.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε blaod.
Wa koluir? Blaod!
(= o enk)
nɘ greunɘ vent ɘn greun vrao ɘ greun kind (v en o gelijk) greun ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is greun.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε greun.
Wa koluir? Greun!
(= o enk)
nɘn broanɘ vent ɘn broan vrao ɘ broan kind (v en o gelijk) broan ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is broan.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε broan.
Wa koluir? Broan!
(= o enk)
nɘ geilɘ vent ɘn geil vrao ɘ geil kind (v en o gelijk) geil ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is geil.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε geil.
Wa koluir? Geil!
(= o enk)
nɘ rouzɘ vent ɘn rouzɘ vrao ɘ rous kind (m en v gelijk) rouzɘ ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is rous.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε rous.
Wa koluir? Rous!
(= o enk)
nɘ moavɘ vent ɘn moavɘ vrao ɘ moaf kind (m en v gelijk) moavɘ ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is moaf.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε moaf.
Wa koluir? Moaf!
(= o enk)
nɘn türkwaasɘ vent ɘn türkwaasɘ vrao ɘ türkwaas kind (m en v gelijk) türkwaasɘ ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is türkwaas.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε türkwaas.
Wa koluir? Türkwaas!
(= o enk)
nɘ wittɘ vent ɘn wittɘ vrao ɘ wit kind (m en v gelijk) wittɘ ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is wit.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε wit.
Wa koluir? Wit!
(= o enk)
nɘ zwεttɘ vent ɘn zwεttɘ vrao ɘ zwεt kind (m en v gelijk) zwεttɘ ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is zwεt.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε zwεt.
Wa koluir? Zwεt!
(= o enk)
nɘn oranjɘ vent ɘn oranjɘ vrao ɘn oranjɘ kind (drie genussen
zijn gelijk)
oranjɘ ... (mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk)
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε-d-|is oranjɘ.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε-d-oranjɘ.
Wa koluir? Oranjɘ!
(= o enk)
nɘ pürpɘrɘ vent ɘn pürpɘr vrao
[ɘn pürpɘrɘ vrao]
ɘ pürpɘr kind
[ɘ pürpɘrɘ kind]
(v en o gelijk, of
[alledrie gelijk])
pürpɘr ...
[pürpɘrɘ ...?]
(mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk type 1 [2?])
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is pürpɘr.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε pürpɘr.
Wa koluir? Pürpɘr!
(= o enk
type 1)
nɘn bordoujɘ vent ɘn bordou vrao
[ɘn bordoujɘ vrao]
ɘ bordou kind
[ɘ bordoujɘ kind]
(v en o gelijk, of
[alledrie gelijk])
bordou ...
[bordoujɘ ...?]
(mv gelijk voor
drie genussen,
= v enk type 1 [2?])
Ik|gɘ|a-j-/z'/ɘt zen|zε|is bordou.
Waolɘ/zaolɘ|gaole zen|zε bordou.
Wa koluir? Bordou!
(= o enk
type 1)


Dit dient bij andere kleuren/adjectieven bekeken te worden, en ook voor elk genus als het substantief met een klinker begint.
Ik twijfel nogal over 'bordou': ɘ bordoujɘ-n-em, twie bordou-j-emmɘnɘ (of moet ik dit spellen als twie bordouj' emmɘnɘ?) [em (o) = AN hemd]: Is elke vorm toegelaten of trad hier (occasioneel of louter bij mij) een AN-invloed of verwarring met bijna gelijkluidende adjectieven op? Geeft 'prouper' een antwoord? Maar ook materialen/kleuren (purper is in origine de pure kleurstof van een bepaald zeedier) als goud, zilver, koper dienen bekeken: De daarbij (en ook voor ijzer, nikkel, lood, hout enz) in AN typische -en is allicht even typisch -ɘ in het Mechels.
Enkele andere merkwaardigheden:

ɘ roe-j-oeg (v) roe-j-oegɘ (mv) (normale tussen-j tussen 2 klinkers)
ɘn blao-j-oeg (v) blao-j-oegɘ (mv) (normale tussen-j tussen 2 klinkers)
ɘn blao-j-aar (?) blao-j-aarɘ (mv) enkelvoud alsof v
ɘn blaod aar (?) blao-j-aarɘ (mv) enkelvoud alsof o (vgl. ɘn blaod oegskɘ met o verkleinwoord)


Beide laatste enkelvoudvormen voor 'aar' klinken goed of zeker niet zo fout als "blaod aarɘ" zou doen.
Kan dit iets te maken hebben met de herkomst van 'aar' als 'haar', hoewel die h niet meer merkbaar is?
Blijkbaar eerder als verschuivend genus te verklaren, want 'di-j-aar' (v) en 'da-d-aar' (o) klinken allebei aanvaardbaar, in tegenstelling tot fout "dien aar" vgl. juist 'dien aap' (m).
'ɘn blao-j-oegskɘ' met o verkleinwoord is ook goed, maar betekenis kan verschillen [letsel] van 'en blaod oegskɘ' [iris]. Dit laatste vergt echter een ultrakorte stop (wisselende tongzetting) tussen d en oe; het eerste vloeit ineen (alsof verkleinwoord van een samengesteld substantief "blaojoeg").
Klinkt 'ɘt groet kind' kinderachtiger dan 'ɘt groetɘ kind' van gestalte, of is die laatste vorm slechts AN? Bij 'pjeid' kan er alvast geen verschil in betekenis zijn.
Verdere analyse is kennelijk onmisbaar. Ook zal moeten bekeken worden, wanneer er eventueel een verschil is naargelang er een bepaald lidwoord, een onbepaald lidwoord, of geen lidwoord voor staat. In het Duits bekomt men dan 3 verschillende declinaties van adjectieven. Er zijn nog meer elementen die een rol zouden kunnen spelen, bvb. de initi ële medeklinker als b of d van het substantief (vgl lidwoord 'ɘn blaod kind' of 'ɘn bintjɘ' i.p.v. 'ɘ' bij andere medeklinkers vooraan [desgevallend het adjectief bij] een onzijdig substantief [hoewel ook 'ɘ blaod kind' of 'ɘ bintjɘ' niet zo evident fout klinkt als "ɘn roed kind", "ɘn greun kind" of "nɘ blaovɘ vent" zou doen; maar 'ɘn roe-j-oeg' en 'ɘn greun oeg' klinken quasi evenwaardig als met lidwoord 'ɘ'; maakt de beginklank van het substantief ondanks het ingelaste adjectief dat normaal bepalend is, de 'fout' minder erg?]). Men heeft 'nɘn azeurɘ, nɘn blaovɘ en nɘn doreejɘ knoep en oek nɘ roejɘ'; toch zou een hier als mannelijk substantief gebruikte 'nɘn roejɘ' veel minder evident fout klinken dan bijvoorbeeld 'nɘn greunɘ' zou doen en maar iets minder fout dan 'nɘn roejɘ knoep' (knop). De 'r' voelt dus iets dichter bij klinkers of bij de 'b' en 'd' aan dan bij de overige medeklinkers; die declinatie lijkt eerder verouderd dan ondenkbaar. Ook voor een 't' lijkt "ɘn" iets minder erg fout te klinken ("ɘn türkwaas kind" of "ɘn türkwaasɘ kind", "ɘn tof kind" i.p.v. correct 'ɘ türkwaas kind', 'ɘ tof kind' maar "ɘn tof kind" zou eerder als tof meisje dan tof jongetje geïnterpreteerd worden, wijl dan naar haar minder dikwijls onzijdig gerefereerd zal worden ["‍'t is ɘn tof kind ma z' is wel frank"] al kan dit ook na 'ɘ tof kind' dat op zich geen fysiek geslacht suggereert); zoals voor b of d of klinker blijft bij een mannelijk substantief de -n ('dɘn', 'nɘn') steevast behouden indien een t volgt. Als men niet op alles let, kunnen foute conclusies volgen. Vroeg of (waarschijnlijker) laat zou ik dat eens allemaal moeten zien uit te werken.
SomeHuman 2015-09-06 06:44 - 2015-09-21 00:08 (UTC=CEST-2)